A general evaluation of Urartian fibulae

Urartu fibulaları üzerine genel bir değerlendirme

Abstract

Fibulae, which originated from our dressing and clothing-related needs in the 15th century BC, had evolved into tools widely used across a vast geo-graphical area by the 8th century BC. They became instruments that expressed the cultural and intellectual world of the society in which they were produced and the mindset of the individuals who wore them. Fibulae, in the Urartian region, believed to have come into use from the late 9th to early 8th century BC, represent a significant category in terms of quantity and craftsmanship among the metal artifacts recovered from excavations in settlements and burial sites. Given the contexts in which they are discovered, it is presumed that fibulae served purposes beyond their basic functions. At the same time, stylistic analysis, relying on observed changes in the form and ornamentation of fibula bows, aids in drawing certain conclusions. This study aims to gather all types of fibulae found in Urartian Kingdom expansion areas, examining their production, chronology, origin, morphology, and their role in daily social and cultural relations. Hence, this study is expected to enhance our understanding of Urartian society. In this context, we evaluated 107 Urartian fibulae gathered from well-documented Urartian centers and artifacts in Ahlat, Diyarbakır, Elazığ, and Urmiye Museums.

(Extended English summary is at the end of this document)

Özet

MÖ 15. yüzyılda giyinme ve giyinmeye bağlı gereksinimlerimizden ortaya çıkan fibulalar MÖ 8. yüzyıla gelindiğinde geniş coğrafi alanda kullanılan, üretildiği toplumun kültürel ve takan kişinin düşünsel dünyasını ifade eden araçlara dönüşmüştür. Urartu yayılım alanı içerisinde de MÖ 9. yüzyıl sonu 8. yüzyıl başlarından itibaren kullanıma girdiği düşünülen fibulaların yerleşim yerleri ve nekropollerden kazılar sonucu elde edilen metal eserler içerisinde sayı ve işçilik açısından önemli bir grubu oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bulundukları bağlamlar göz önüne alındığında fibulaların basit işlevlerinin ötesinde bir kullanıma sahip olduğu varsayılmaktadır. Aynı zamanda fibula yaylarında biçim ve süsleme unsurlarında gözlemlenebilir değişikliklere dayanan üslup analizleri bazı çıkarımlarda bulunmamıza katkı sağlamaktadır. Urartu fibulalarında gerçekleşen morfolojik değişimlerin gözlenmesi kronoloji, köken ve çağdaş kültürler ile ilişkilerin tespiti noktasında önem teşkil etmektedir. Mevcut çalışma Urartu Krallığı’nın yayılım alanı içerisinde yer alan yerleşim merkezleri ile nekropollerde ortaya çıkartılan tüm fibula tiplerinin bir araya getirilerek üretim aşamalarını, kronolojisini, kökenini, morfolojik özelliklerini ve günlük hayat içerisinde sosyal-kültürel ilişkilerdeki rolünü araştırmayı amaçlamaktadır. Dolayısıyla çalışmanın Urartu toplumunu anlamamıza katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu kapsamda iyi belgelenmiş Urartu merkezleri ve Ahlat, Diyarbakır, Elazığ ve Urmiye Müzelerinde bulunan eserlere ait yayınlardan derlediğimiz 107 adet Urartu fibulası değerlendirilmiştir.