The relationship between organizational justice and organizational commitment in educational organizations: a meta-analysis study
Eğitim örgütlerinde örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: bir meta analiz çalışması
DOI:
https://doi.org/10.14687/jhs.v22i1.6540Keywords:
Organizational justice, organizational commitment, meta-analysis, Örgütsel adalet, örgütsel bağlılık, meta analizAbstract
In this study, the relationship between organizational justice and organizational commitment in educational organizations was examined using the meta-analysis method. A total of 10 studies, measuring the relationship between organizational justice and organizational commitment and involving sample groups of teachers in Turkey, were analyzed. According to the meta-analysis results, the overall effect size of the relationship between organizational justice and organizational commitment was found to be significantly positive. This finding indicates that organizational justice is a crucial factor in enhancing employees' commitment to their organizations. The study considered gender, school level, study type, and study period (pre- and post-COVID-19 pandemic) as moderator variables. The results of the moderator analyses revealed that gender is a significant source of heterogeneity. Specifically, the relationship between organizational justice and organizational commitment was weaker among female teachers compared to their male counterparts. However, no significant moderator effects were identified for school level, study type, or study period.
(Extended English summary is at the end of this document)
Özet
Bu çalışmada, eğitim örgütlerinde örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki meta-analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında, örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi ölçen ve Türkiye'deki öğretmenlerden oluşan örneklem gruplarını içeren toplam 10 çalışma analiz edilmiştir. Meta-analiz sonuçlarına göre, örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin genel etki büyüklüğünün anlamlı derecede pozitif olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, örgütsel adaletin, çalışanların örgüte olan bağlılığını artırmada önemli bir faktör olduğunu göstermektedir. Çalışmada, cinsiyet, okul kademesi, çalışma türü ve çalışma yılı (Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrası) moderatör değişkenler olarak değerlendirilmiştir. Moderatör analizleri sonucunda, cinsiyetin anlamlı bir heterojenlik kaynağı olduğu belirlenmiştir. Kadın öğretmenler grubunda, örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin erkek öğretmenlere kıyasla daha zayıf olduğu ortaya konmuştur. Bununla birlikte, okul kademesi, çalışma türü ve çalışma yılı değişkenlerinin moderatör etkisi göstermediği saptanmıştır.
Downloads
References
Ardahan, F. (2010). Hizmet üretiminde serbest muhasebeci ve mali müşavirlerin mesleki problemleri, mesleği algılama biçimleri ve iş tatmin düzeyleri. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(19), 101–139.
Aytaç, T. (2003). Okul vizyonu nedir? Nasıl geliştirilir?. In C. Elma & K. Demir (Eds.), Yönetimde çağdaş yaklaşımlar (uygulamalar ve sorunlar) (pp. 1–15). Anı Yayıncılık.
Bal, V. (2014). Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Manisa’daki eğitim kurumlarında bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1–19.
Balcı, A. (2019). Açıklamalı eğitim yönetimi terimleri sözlüğü. Pegem Akademi.
Baysal, A. C., & Paksoy, M. (1999). Mesleğe ve örgüte bağlılığın çok yönlü incelenmesinde Meyer-Allen modeli. İ.Ü. İşletme Fakültesi Dergisi, 28(1), 7–15.
Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J. P. T., & Rothstein, H. (2013). Meta-analize giriş (S. Dinçer, Çev.). Anı Yayıncılık.
Card, N. A. (2011). Applied meta-analysis for social science research: Methodology in the social sciences. Guilford.
Cebe, İ. S., & Çelik, H. (2023). Eğitim kurumlarında COVID-19 döneminde örgütsel adalet algısının iş performansına etkisini belirlemeye yönelik bir çalışma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(1), 411–431.
Çakmak, K. (2005). Performans değerlendirme sistemlerinde örgütsel adalet algısı ve bir örnek olay çalışması [Unpublished master’s thesis]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çelik, K., & Tabancalı, E. (2012). Özel eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin iş/çalışma yaşam kalitesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11, 31–38.
Field, A. P., & Gillett, R. (2010). How to do a meta-analysis. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 63(3), 665–694. https://doi.org/10.1348/000711010X502733
Gedik, A., & Üstüner, M. (2017). Eğitim örgütlerinde örgütsel bağlılık ve iş doyumu ilişkisi: Bir meta analiz çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 41–57.
Güney, S. (2017). Örgütsel davranış. Nobel.
Güven, A. (2021). Covid-19 pandemi sürecinin birinci yılında, Türkiye'de akademisyenlerin iş yaşam kaliteleri üzerine bir değerlendirme. Enderun, 5(1), 1–21.
İçerli, L. (2010). Örgütsel adalet: Kuramsal bir yaklaşım. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(1), 67–92.
İnandı, Y., Özkan, S., Peker, S., & Atik, Ü. (2009). Kadın öğretmenlerin kariyer geliştirme engelleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 77–96.
Keleş, H. N., Atay, D., & Karanfil, F. (2020). Covid-19 pandemi sürecinde okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 155–174.
Kesim, E., & Kurt, M. (2020). Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi dış yerleşkelerinde görev yapan idari personelin örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(26), 731–746.
Köroğlu, D., & Semerciöz, F. (2022). Covid-19 pandemi sürecinde yönetim fonksiyonlarının ve örgüt yapılarının değişimi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 129–146.
Kurşun, A., & Yılmaz, E. (2020). Okul kültürü ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir meta analiz çalışması. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(2), 115–131.
Kutanis-Özen, R., & Çetinel, E. (2014). Kadınların sessizliği: Devlet okullarındaki kadın öğretmenler üzerine bir araştırma. Amme İdaresi Dergisi, 47(1), 153–173
Liberati, A., Altman, D. G., Tetzlaff, J., Mulrow, C., Gøtzsche, P. C., Ioannidis, J. P., & Moher, D. (2009). The PRISMA statement for reporting systematic reviews and meta analyses of studies that evaluate health care interventions: explanation and elaboration. Journal of Clinical Epidemiology, 62(10), 1-34. doi: 10.1016/j.jclinepi.2009.06.006
Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1, 61–89. https://doi.org/10.1016/1053-4822(91)90011-Z
Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1997). Commitment in the workplace: Theory, research, and application. Sage Publications.
Mete, M., & Aksoy, C. (2015). Çalışanların adalet algıları açısından örgütsel güven ile örgütsel bağlılığın karşılaştırılması: Bankacılık sektöründe bir uygulama. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54), 233–246.
Önder, E., & Ateş, Ö. T. (2017). Öğretmenlerin örgütsel adalet algısı ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiler: Türkiye’de yapılmış çalışmaların meta analizi. Electronic Turkish Studies, 12(25).
Özdevecioğlu, M. (2003). Algılanan örgütsel destek ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 113–130.
O’Reilly, C., & Chatman, J. (1986). Organizational commitment and psychological attachment: The effects of compliance, identification, and internalization on prosocial behavior. Journal of Applied Psychology, 71(3), 492–499. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.3.492
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2013). Örgütsel davranış (İ. Erdem, Çev. Ed.). Nobel.
Salancik, G. R. (1977). Commitment is too easy! Organizational Dynamics, 6(1), 62–80. https://doi.org/10.1016/0090-2616(77)90030-X
Sarı, T., & Nayır, F. (2020). Pandemi dönemi eğitim: Sorunlar ve fırsatlar. Turkish Studies, 15(4), 959–975.
Stewart, D. W., & Kamins, M. A. (2001). Developing a coding scheme and coding study reports. In M. W. Lipsey & D. B. Wilson (Eds.), Practical meta-analysis (pp. 73–90). Sage.
Saygı, H. (2021). Covid-19 pandemi uzaktan eğitim sürecinde sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı sorunlar. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 7(2), 109–129.
Tosun, A. (2022). The relationship between organizational trust and job satisfaction: A meta-analysis study. International Journal of Educational Studies and Policy, 3(2), 69–83.
Uğurlu, C. T., & Üstüner, M. (2011). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerinin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 434–448.
Uğurlu, C. T., & Kaplan, İ. (2023). Öğretmenlerin örgütsel adalet davranışlarına ilişkin algılarının örgütsel bağlılıklarına etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 1–16.
Yorulmaz, Y. İ., Püsküllüoğlu, E. I., Çolak, İ., & Altınkurt, Y. (2021). Eğitim örgütlerinde örgütsel güven ile örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiler: Bir meta-analiz çalışması. Eğitim ve Bilim, 46(208).
Meta Analiz Kapsamına Alınan Çalışma Künyesi
Cabar, G. (2022). Eğitim örgütlerindeki örgütsel sinizm, örgütsel vatandaşlık, örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Demir, N. (2021). Okul yöneticilerinin örgütsel adalet davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve örgütsel güven duyguları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Durmuş, E. Ö. (2024). Mobbing ve örgütsel adaletin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Göç, B. (2024). Öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık düzeylerine ilişkin algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Gök, D. (2014). İlkokul ve ortaokullarda görevli öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Şahinbey/Gaziantep örneği) [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Görgülü, H. (2022). Algılanan örgütsel destek ve örgütsel adaletin örgütsel sinizm, örgütsel bağlılık ve iş doyumu üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış doktora lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Günce, S. (2013). İlköğretim okullarında örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık ilişkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kocabaş, D. A. (2023). Öğretmenlerde örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve iş doyumu algıları arasındaki ilişkiler (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Şahin, R., & Kavas, E. (2016). Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin belirlenmesinde öğretmenlere yönelik bir araştırma: Bayat örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(14), 119–140.
Uğurlu, C. T. (2009). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerinin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Journal of Human Sciences
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
©1999 Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
