Practices to prevent kidney diseases

Böbrek hastalıklarından korunmaya yönelik uygulamalar

Authors

  • Dilan Çiftçi Akan Aydın Devlet Hastanesi
      Competing Interests

      none

    • Neşe Erdem Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
        Competing Interests

        none

      DOI:

      https://doi.org/10.14687/jhs.v22i2.6610

      Keywords:

      Chronic kidney disease, prevention, control, awareness, kidney health, Kronik böbrek hastalığı, önleme, kontrol, farkındalık, böbrek sağlığı

      Abstract

      Chronic kidney disease is one of the leading causes of death in the world. It is estimated that 850 million people worldwide today suffer from chronic kidney disease (CKD). CKD is a progressive condition affecting >10% of the global population. In Turkey, the prevalence of CKD in the general adult population was found to be 15.7 percent. One in every 6-7 adults has kidney disease at various stages in Türkiye. When the diagnosis and treatment process is started early, the disease can be prevented or its progression can be stopped. However, studies have reported that early diagnosis cannot be made due to low awareness levels of societies regarding kidney health and diseases. Due to the low level of awareness specific to kidney health and disease, the existing disease can progress to end-stage renal disease (ESRD) and increases the morbidity and mortality rates related to kidney diseases. Preventing chronic kidney disease and its complications is possible by diagnosing the disease at an early stage and starting treatment, raising public awareness about disease-specific risk factors, especially among people at high risk of CKD, and controlling kidney disease-specific risk factors. Important ways to maintain kidney health and prevent kidney disease include adopting a healthy lifestyle, eating a balanced diet, exercising regularly, and managing risk factors. Additionally, regular health checkups and monitoring blood pressure and plasma glucose levels are critical for monitoring kidney health.

      Consequently, kidney health is an important component of overall health, and the proper functioning of these organs ensures a healthy life. Raising public awareness and implementing preventative measures are crucial for maintaining kidney health and reducing the effects of kidney disease on a global scale.

      (Extended English summary is at the end of this document)

      Özet

      Kronik böbrek hastalığı, dünyada önde gelen ölüm nedenlerinden biridir. Bugün dünya çapında 850 milyon insanın kronik böbrek hastalığı (KBH) ile mücadele ettiği tahmin edilmektedir. KBH, küresel nüfusun %>10'unu etkileyen ilerleyici bir durumdur. Türkiye’de ise genel erişkin popülasyonda KBH prevalansı yüzde 15,7 bulunmuştur. Türkiye’de her 6-7 yetişkinden birinde çeşitli evrelerde böbrek hastalığı mevcuttur. Tanılaması ve tedavi sürecine erken başlandığında hastalık önlenebilir ya da progresyonu durdurulabilmektedir. Fakat yapılan araştırmalarda toplumların böbrek sağlığı ve hastalıklarına ait düşük farkındalık düzeyleri sebebi ile erken tanılamanın yapılamadığı bildirilmiştir. Böbrek sağlığı ve hastalığına özgü düşük farkındalık düzeyi nedeniyle var olan hastalık son dönem böbrek yetersizliğine (SDBY) kadar ilerleyebilmekte ve böbrek hastalıklarına bağlı morbidite ve mortalite oranlarını arttırmaktadır. Kronik böbrek hastalığı ve buna bağlı oluşabilecek komplikasyonları önlemek; hastalığın erken evrede tanılanması ve tedavisine başlanması, özellikle KBH riski yüksek kişiler başta olmak üzere toplumun hastalığa özgü risk faktörleri hakkındaki farkındalığının oluşturulması ve böbrek hastalıklarına özgü risk faktörlerinin kontrol altına alınması ile mümkün olabilmektedir. Böbrek sağlığını korumanın ve böbrek hastalıklarını önlemenin önemli yolları arasında sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, dengeli beslenme, düzenli egzersiz yapmak ve risk faktörlerini kontrol altında tutmak yer almaktadır. Ayrıca, düzenli sağlık kontrolleri ve kan basıncı ve plazma glikoz düzeyi takibi, böbrek sağlığının izlenmesinde kritik öneme sahiptir.

      Sonuç olarak, böbrek sağlığı, genel sağlığın önemli bir parçasını oluşturur ve bu organların doğru şekilde işlev görmesi, sağlıklı bir yaşam sürmeyi sağlar. Küresel düzeyde, böbrek sağlığının korunması ve böbrek hastalıklarının etkilerinin azaltılması için toplumsal farkındalığın artırılması ve önleyici önlemlerin uygulanması büyük bir öneme sahiptir.

      Downloads

      Download data is not yet available.

      Author Biographies

      • Dilan Çiftçi Akan, Aydın Devlet Hastanesi

        Hemşire

      • Neşe Erdem, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

        Dr. Öğretim Üyesi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

      References

      Beyece İncazlı, S. (2025). Diyalizde Mobil Sağlık ve Hemşirelik. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2025; 20(3): 204-212. DOI: https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.112

      Centers for Disease Control and Prevention Centers for Disease Control and Prevention. Preventing Chronic Kidney Disease (2022). https://www.cdc.gov/kidney-disease/prevention/index.html

      Charles, C. ve Ferris, A. H. (2020). Chronic Kidney Disease. Primary Care: Clinics in Office Practice, 47(4), 585-595. doi:10.1016/j.pop.2020.08.001

      Chen, T. K., Hoenig, M. P., Nitsch, D. ve Grams, M. E. (2023). Advances in the management of chronic kidney disease. BMJ, 383:074216 doi: 10.1136/bmj-2022-074216

      Dönder, A., Balahoroğlu, R., Dülger, H. ve Sekeroğlu, M. R. (2014). Smoking and Kidney Functions. European Journal of Basic Medical Sciences, 4(1), 16-21. doi:10.15197/sabad.2.4.04

      Garcia-Garcia, G. ve Jha, V. (2015). CKD in disadvantaged populations. Kidney International, 87(2), 251-253. doi:10.1038/ki.2014.369

      Hill, N.R. et al. Global prevalence of chronic kidney disease – A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE 2016; 11: DOI:10.1371/journal.pone.0158765

      ISN Global Kidney Health Atlas. (2023). Internatıonal Society of Nephrology. www.theisn.org/global-atlas

      Kalantar-Zadeh, K., Jafar, T. H., Nitsch, D., Neuen, B. L. ve Perkovic, V. (2021). Chronic kidney disease. The Lancet, 398(10302), 786-802. doi:10.1016/S0140-6736(21)00519-5

      KDIGO 2024 Clınıcal Practıce Guıdelınefor The Evaluatıon And Management Of Chronıc Kıdney Dısease. Kidney International (2024) 105 (Suppl 4S), S117–S314. https://kdigo.org/wp-content/uploads/2024/03/KDIGO-2024-CKD-Guideline.pdf

      Korkmaz, S. A. ve Topbaş, E. (2023). Böbrek Sağlığının Korunması ve Böbrek Hastalıklarının Önlenmesinde Ulusal ve Uluslararası Eylem Planları. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 18(1), 45-61 doi:10.47565/ndthdt.2023.67

      Kovesdy, C. P. (2022). Epidemiology of chronic kidney disease: An update 2022. Kidney International Supplements, 12(1), 7-11. doi:10.1016/j.kisu.2021.11.003

      Langham, R. G., Kalantar-Zadeh, K., Bonner, A., Balducci, A., Hsiao, L.-L., Kumaraswami, L. A., … Lui, S.-F. (2022). Kidney Health For All: Bridging the Gap in Kidney Health Education and Literacy. Kidney Medicine, 4(3), 100436. doi:10.1016/j.xkme.2022.100436

      Lodhi, M. S., Farooq, B., Qureshi,Z.H., Malik,F.A., Khan,M.J. (2023). Rısk Factors of Chronic Kidney Disease. Biological and Clinical Sciences Research Journal, 2023(1), 368. doi:10.54112/bcsrj.v2023i1.368

      Luyckx, V. A., Tuttle, K. R., Garcia-Garcia, G., Gharbi, M. B., Heerspink, H. J. L., Johnson, D. W., … White, S. L. (2017). Reducing major risk factors for chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 7(2), 71-87. doi:10.1016/j.kisu.2017.07.003

      Ortiz, A., Guerra, J.M.A., Chan, J.C.N. et all. (2025). Preventing chronic kidney disease and maintaining kidney health: conclusions from a Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Controversies Conference. Kidney International 108, 555–571; https://doi.org/10.1016/j.kint.2025.04.005

      Plantinga, L. C., Boulware, L. E., Coresh, J., Stevens, L. A., Miller, E. R., Saran, R., Messer, K.L., Levey, A.S. and Powe, N. R. (2008). Patient Awareness of Chronic Kidney Disease: Trends and Predictors. Archives of Internal Medicine, 168(20), 2268. doi:10.1001/archinte.168.20.2268

      TND Registry 2024 https://nefroloji.org.tr/tr/tnd-kayit-raporlari

      Turgay, G. ve Özdemir Eler, Ç. (2023). Herkes İçin Böbrek Sağlığı “Bilgi Eksikliklerini Gidermek”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 18(3): 124-133. DOI: 10.47565/ndthdt.2023.75

      Türkiye Böbrek Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı (2025-2030). (2025). T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ankara. https://hsgm.saglik.gov.tr/media/attachments/2025/05/13/turkiye-bobrek-hastaliklari-Onleme-ve-kontrol-programi-2025-2030.pdf

      U.S. Department of Health and Human Services. (2016). Preventing Chronic Kidney Disease. https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/chronic-kidney-disease-ckd/prevention

      Yacan, Erol ve Üstündağ (2025); Hemodialysis Patients’ Comfort And Satisfaction of Nursing Care. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 20(3):158-167. DOI: https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.108

      Yıldıran, H. ve Gençer, F. (2019). Böbrek Hastalıkları ve Protein Metabolizması. Journal of Nutrition and Dietetics, 46, 7-12. doi:10.33076/2018.BDD.1165

      Yılmaz, E., Keser, MG.., Ceran, M.A., Balcı, H. ve Tunç, E; Nutrition Literacy Scale for Dialysis Patients. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2025; 20(3): 168-178. DOI: https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.10

      Yılmaz, M. İ., Can, İ., Durmuş, Z., Doğan, B., Karayiğit, M. E., Okuducu, B. S., … Ünal, H. U. (2016). How Important are Habits and Lifestyle Changes in the Chronic Kidney Disease Process? Turkish Nephrology Dialysis Transplantation, 25(01), 41-45. doi:10.5262/tndt.2016.1001.03

      Zoccali, C., Vanholder, R., Wagner, C. A., Anders, H.-J., Blankestijn, P. J., Bruchfeld, A., … Wanner, C. (2021). Funding kidney research as a public health priority: Challenges and opportunities. Nephrology Dialysis Transplantation, 37(1), 21-28. doi:10.1093/ndt/gfaa163

      Downloads

      Published

      29.12.2025

      Issue

      Section

      Nursing and Midwifery

      How to Cite

      Çiftçi Akan, D., & Erdem, N. (2025). Practices to prevent kidney diseases: Böbrek hastalıklarından korunmaya yönelik uygulamalar. Journal of Human Sciences, 22(2), 503-512. https://doi.org/10.14687/jhs.v22i2.6610