Mobbing in primary schools in the context of gender perspective

İlköğretim okullarındaki yıldırmaya (mobbing) toplumsal cinsiyet bağlamında bir bakış

Serap Karabacak Aşır, Gülden Akın

Abstract


This study aims to determine the degree of mobbing (psychological violence) that primary schools teachers face with in the context of the gender variable. The study is carried out by using a Likert-type scale questionnaire answered by the participants. A 33-item questionnaire, consisting of 2 parts, is applied to 230 teachers, 115 females and 115 males, who work in public primary schools of Ministry of Education. The first part of the questionnaire consists of a form prepared by the scale of mobbing while the second part consists of a form in which the ideas of the participants about the effectiveness of in-service training for adults in the prevention of mobbing are asked. The study sample is composed of teachers who work in 4 primary schools in Mamak district of Ankara. The research is limited with variables such as gender, age, marital status, seniority and tenure. The obtained data are analyzed by considering gender context. According to the findings of research, mobbing is applied to female teachers more than male teachers in primary schools. Married female teachers working in primary schools who are between the ages of 21 to 30 are more exposed to mobbing. Female teachers who are experienced between 1 and 3 years are more exposed to mobbing compared to their colleagues. Besides, the mobbing rate decreases as the tenure increases. Participants think that administrators they work with should attend trainings on adult psychology and behaviors, yet they are not sure whether this training can change the behaviors of their administrators.

 

Özet

Bu araştırma, ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin yıldırmaya uğrama düzeylerini toplumsal cinsiyet değişkeni bağlamında belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, likert tipi ölçek kullanılarak hazırlanan anketin katılımcılar tarafından cevaplanması ile gerçekleştirilmiştir. 33 maddelik 2 bölümden oluşan bu anket, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilköğretim kurumlarında görev yapan 115’i kadın, 115’i erkek toplam 230 öğretmene uygulanmıştır. Anketin ilk bölümünde yıldırma ölçeği ile hazırlanmış bir form, ikinci bölümünde ise yıldırmanın önlenmesinde yetişkinlere yönelik hizmet içi eğitim faaliyetlerinin etkililiği hakkında katılımcıların düşüncelerinin sorulduğu başka bir form bulunmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara’nın Mamak İlçesindeki 4 ilköğretim okulunda çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma cinsiyet, yaş, medeni durum, kıdem, kurumdaki görev süresi gibi değişkenlerle sınırlı tutulmuştur. Elde edilen veriler toplumsal cinsiyet bağlamı göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. Araştırma sonucu elde edilen bulgulara göre, ilköğretim kurumlarında yıldırma daha çok kadın öğretmenlere uygulanmaktadır. İlköğretim kurumlarında görev yapan 21-30 yaş arasındaki evli kadın öğretmenler daha fazla yıldırmaya maruz kalmaktadırlar. Meslek yılı 1-3 sene arasındaki kadın öğretmenler diğer meslektaşlarına oranla daha fazla yıldırmaya maruz kalırken, kurumdaki görev süresi arttıkça yıldırmaya maruz kalma oranı azalmaktadır. Katılımcılar, birlikte çalıştıkları idarecilerin yetişkin psikolojisi ve davranışları konusunda eğitim almaları gerektiğini düşünürken,  bu eğitimi alsalar da idarecilerinin davranışlarının değişebileceği konusunda kararsız kalmışlardır.


Keywords


Mobbing; teacher; psychological violence; gender; adult education; Yıldırma; öğretmen; psikolojik şiddet; toplumsal cinsiyet; yetişkin eğitimi

Full Text:

PDF (Turkish)

References


Cemaloğlu, N. ve Ertürk, A. (2007). Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma eylemlerinin cinsiyet yönünden incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, sayı 5, cilt 2, s. 345-362.

Cengiz, S. (2010). İlköğretim okulu yöneticilerinin yönetim tarzlarının öğretmenleri yıldırma düzeyine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üni. Sosyal Bilimler Enst., Sakarya.

Connell, R. W. (1998). Toplumsal cinsiyet ve iktidar. Çev: Cem Soydemir, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Çobanoğlu, Ş. (2005). Yıldırma. İşyerinde psikolojik saldırı ve mücadele yöntemleri. İstanbul Timaş Yayınları.

Davenport, N, Schwartz, R.D. ve Elliott, G.P. (2003).Yıldırma İşyerinde Duygusal Taciz. Çev: Osman Cem ÖNERTOY, Sistem Yayıncılık, Ankara.

Einarsen, S. (1999). The nature and causes of bullying at work. International Journal of Manpower, Vol. 20(1/2) , pp. 16-27.

Ekiz, Volkan. (2010). İşletmelerde yaşanan psikolojik şiddet. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı, Ankara.

Ertürk, A. (2005). Öğretmen ve okul yöneticilerinin okul ortamında maruz kaldıkları yıldırma eylemleri (Ankara ili ilköğretim okulları örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Güldü, Ö., Ersoy-Kart, M. (2009). Toplumsal cinsiyet rolleri ve siyasal tutumlar; sosyal psikolojik bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakülte Dergisi. htpp// dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/42/998/12.144.pdf adresinden 20.05.2013 tarihinde erişilmiştir.

Gökçe, A. T. (2006). İşyerinde yıldırma: özel ve resmi ilköğretim okulu öğretmen ve yöneticileri üzerine yapılan bir araştırma. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Kaptan, S. (1993). Bilimsel araştırma ve istatistik teknikleri. Tek Işık Ofset, Ankara.

Karabacak Aşır, S. (2011). Mamak halk eğitimi merkezinde açılan kurslara katılan kadınların eğitime katılma ve terk nedenleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Keashly, L. & Jagatic K. (2003). By another name. american perspectives on workplace bullying. Ed. S. Einarsen, H. Hoel, D. Zapf & C.L. Cooper. Bullying and Emotional Abuse in the Workplace, London: Taylor & Francis Group.

Leymann, H. (1996). The content and development of mobbing at work. European Journal of Work and Organizational Psychology, Vol. 5., Issue. 2.

Mimaroğlu Bucuklar, N. (2009). Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma eylemlerinin tükenmişlikleri ve bazı değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Ocak, S. (2008). Öğretmenlerin duygusal taciz (yıldırma)’e ilişkin algıları (edirne ili örneği). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.

Oglesby, C. A., Hill, K. L. (1993). Gender and sport. handbook of research on sport psychology. Macmillian Publishing Company, New York.

Onbaş, N (2007). İlköğretim okulu öğretmenlerinin eğitim örgütlerinde duygusal şiddete ilişkin görüşleri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Harran Üniversitesi, Urfa.

Oxford Advanced Learner’s Dictionary. (2005). Oxford University Press.

Ökten, Ş. (2009). Gender and power: the system of gender in southeastern anatolia. The Journal of International Social Research, Volume 2, p. 302- 312.

Sankır, H. (2010). Eril tahakküm ve üstün erillik olgusunun plâstik sanatlar alanında toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumuna etkileri üzerine sosyolojik bir değerlendirme. www.sdergi.hacettepe.edu. tr /hasan_sankir_2_1010.pdf adresinden 15.05.2013 tarihinde erişilmiştir.

Tan, M. (1979). Çocuğun cinsiyetine göre ailenin başarıya etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt 12, sayı 1, sayfa 107-125.

Tan, M. (1979). Kadın, ekonomik yaşamı ve eğitimi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.

Tınaz, P. (2006). İşyerinde psikolojik taciz (yıldırma). Beta Basım, İstanbul.

Topkaya Sevinç, E. (2011). Mobbing with a gender perspective: how women perceive, experience and are affected from it?. Unpublished Master Thesis, Graduate School of Social Sciences of Middle East Technical University, Ankara.

Tutar, H.(2004). İşyerinde psikolojik şiddet. Platin Yayınları, 3. Baskı, Ankara.

Yıldırım, G (2010). İlköğretim okulu sınıf öğretmenlerinin okul müdürleri tarafından yıldırma davranışlarına maruz kalma durumları. Kırıkkale İli Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.

Yıldırım, Ş, Şimşek H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 6. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara.

Yücetürk, E. (2003). Bilgi çağında örgütlerin görünmeyen yüzü: mobbing (yıldırma). Sendikal Notlar, Sayı:26, 2005.

www.yok.gov.tr/ulusalteztaramamerkezisonuclari adresinden 25.04.2013 tarihinde erişilmiştir.




DOI: https://doi.org/10.14687/ijhs.v11i1.2655

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2014 International Journal of Human Sciences

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.